dr. Niels van den Berg

Universitair Docent

  • Afdeling Moleculaire Epidemiologie
    Postzone S07-P
    Postbus 9600
    2300 RC LEIDEN

Ik ben opgeleid als gedragswetenschapper (met onderscheiding) en gepromoveerd in de moleculaire epidemiologie (2020). In mijn onderzoek combineer ik deze expertises succesvol om mijn hoofddoel te bereiken: inzicht krijgen in de moleculaire en gedragsmatige mechanismen die ten grondslag liggen aan gezond ouder worden en een lange levensduur, en gerelateerde markers identificeren die de gezondheid voorspellen en uiteindelijk kunnen leiden tot interventies en beleidsveranderingen. Mijn werk heeft aangetoond dat multidisciplinair onderzoek van grote waarde is voor het bereiken van mijn hoofddoel. Sterker nog, ik werd door Aging-US uitgenodigd om een ​​perspectiefartikel over dit onderwerp te schrijven⁵. Ik zet me in voor multidisciplinair onderzoek naar menselijk ouder worden, mechanismen die beschermen tegen (multi)morbiditeit en het bevorderen van een langere levensduur. Als onderzoeker bij het LUMC en als onderzoeker bij het Nederlands Tweelingenregister (NTR, Biologische Psychologie) en de Universiteit van Lund ben ik bij uitstek geschikt om expertises te combineren en bevindingen van de langstlevende mensen te vertalen naar de algemene bevolking. Om mijn hoofddoel te bereiken, heb ik gewerkt met grote moleculaire en genealogische databases uit Utah (UPDB), Nederland (LLS, NTR) en Zweden (SEDD), evenals registergegevens (nationale statistische gegevens). Ik heb nieuwe gegevens verzameld, wat resulteerde in de HSN-LongLives-database die meer dan 16.000 levende personen koppelt aan drie voorouderlijke generaties en de gegevens openbaar beschikbaar heeft gemaakt⁴. Ik ontving een Zweedse persoonlijke subsidie ​​(250.000 euro; 2021), waarmee ik gedragsgegevens van meerdere generaties koppel aan hedendaagse moleculaire gegevens om gen/omgeving-interacties in gezondheid en mortaliteit vanuit een familiaal perspectief te onderzoeken. Recentelijk heb ik een interne TFA-subsidie ​​(20.000 euro; 2023) ontvangen om nieuwe (genetische) methoden te onderzoeken voor het vastleggen van familiale levensduur. Samen met prof. Slagboom van het LUMC ontving ik financiering in het kader van de open competitie van ZonMw (980.000 euro; 2021) om ongeveer 800 van de langstlevende HSN-LongLives-deelnemers te betrekken bij een nieuw gedragsgenomisch onderzoek naar levensduur en gezondheid. Bovendien ontving ik in 2018 twee reisbeurzen (8.000 euro) voor een bezoek van vier maanden aan Utah. Momenteel ben ik betrokken bij meerdere consortiumsubsidieaanvragen gericht op het verzamelen van nieuwe data. In mijn onderzoek werkte ik samen met genetici, statistici en gedragswetenschappers en voerde ik geavanceerd onderzoek uit met big data door gebruik te maken van nieuwe methodologieën en statistische technieken. Zo was ik de eerste die vaststelde dat een lange levensduur voornamelijk wordt overgeërfd als mensen tot de oudste 10% van hun geboortecohort behoren. Op basis van deze resultaten heb ik een nieuwe methode ontwikkeld om familiaire langlevendheid vast te leggen. Met deze methode heb ik aangetoond dat een toenemend aantal langlevende voorouders samenhangt met een levenslange, verlaagde sterfte en tot wel tien jaar extra gezondheidsduur, evenals een gezond metabolomisch profiel op middelbare leeftijd. De resultaten vormen de basis voor mijn huidige onderzoek naar de rol van sociale factoren, familiestructuur, biomarkers en ziekteloci die ten grondslag liggen aan multimorbiditeit. Dit onderzoek wordt extern gefinancierd met twee persoonlijke subsidies die ik in 2023/2024 heb ontvangen: LUMC (200.000 euro) en LUF (35.000 euro), en verder ondersteund door een deeltijdse onderzoekspositie aan de Health Campus Den Haag. Mijn werk wordt veelvuldig geciteerd en continu gepubliceerd in de meest invloedrijke tijdschriften op het gebied van veroudering en multidisciplinaire onderwerpen, met open access-artikelen in Aging Research Reviews, Nature Communications, Aging Cell en Journals of Gerontology. Ik heb een groot (inter)nationaal netwerk van samenwerkingen opgezet, bijvoorbeeld met het Nederlands en Deens Tweelingenregister, het Zweedse EpiHealth Center en het lab van Prof. Smith in Utah (VS). Daarnaast ben ik betrokken bij grootschalige initiatieven zoals het CLARIAH- en ODISSEI-consortium. Ik ben medeoprichter van het netwerk voor gezondheidsdemografie, dat is ingebed in het Nederlands Demografisch Instituut. Verder organiseer ik symposia met mijn samenwerkingspartners, bijvoorbeeld in Leiden (2024), Leuven (2022), Utrecht (2020) en Nijmegen (2019). Ik presenteer mijn werk regelmatig op (inter)nationale conferenties en universiteitslezingen (Demografie, Biogerontologie, DUSRA, VU) waarvoor ik steeds vaker als spreker word uitgenodigd (Italië, Zweden, VS). Bovendien wordt mijn werk vaak besproken in (inter)nationale kranten en op sociale media (Volkskrant, NRC, New-Scientist, NOS-Radio, Nu). Momenteel begeleid ik meerdere masterstudenten en twee promovendi als co-promotor. Ik geef les in statistiek, R-programmeren en jaarlijkse mastervakken aan het LUMC. Ik was gastredacteur voor een themanummer over familiaire langlevendheid en ik ben een frequent reviewer voor de tijdschriften waarin ik publiceer.

Interessegebieden en samenwerking:

  • Multigenerationele familiestudies
  • Demografie
  • Genealogie Sociale geschiedenis
  • Gezond ouder worden
  • Statistiek
  • Genetica

Belangrijkste onderzoekspopulaties:

Belangrijkste wetenschappelijke publicaties (Google Scholar):

van den Berg, N., Rodriguez-Girondo, van Dijk., I. K, Slagboom, P. E., & Beekman, M. (2023). Increasing number of long-lived ancestors marks a decade of healthspan extension and healthier metabolomics profiles. Nature Communications, 14(1), 4518. –> Impact factor 2022: 16.60

van den Berg, N., Rodríguez-Girondo, M., van Dijk, I. K., Mourits, R. J., Mandemakers, K., Janssens, A. A. P. O., Beekman, M., Smith, K. R., Slagboom, P. E. (2019). Longevity defined as top 10% survivors and beyond is transmitted as a quantitative genetic trait. Nature Communications, 10(1), 35. –> Impact factor 2022: 16.60

van den Berg, N., Rodriguez-Girondo, M., Mandemakers, K., Janssens, A. A. P. O., Beekman, M., & Slagboom, P. E. (2019). Longevity Relatives Count score defines heritable longevity carriers and suggest case improvement in genetic studies. Aging Cell, 19(6). –> Impact factor 2021: 11.05

van den Berg, N., Beekman, M., Smith, K. R., Janssens, A., & Slagboom, P. E. (2017). Historical demography and longevity genetics: Back to the future. Ageing Research Reviews, 38, 28–39. Impact factor 2022: 13.10

de Kat, A., Roelofs, F., Broekmans, F., Beekman, M., van den Berg, N. (2024) Late reproduction is associated with extended female survival but not with familial longevity. Reprod Biomed –> Impact factor 2022: 4.57

van den Berg, N. (2020). Family matters in unraveling human longevity. Aging (Albany NY), 12(22). –> Impact factor 2022: 5.20

van den Berg, N. (2022). “HSN Long-Lives 2020_01”, https://hdl.handle.net/10622/MVUAIP

van den Berg, N., Rodríguez-Girondo, M., de Craen, A. J. M., Houwing-Duistermaat, J. J., Beekman, M., & Slagboom, P. E. (2018). Longevity Around the Turn of the 20th Century: Life-Long Sustained Survival Advantage for Parents of Today’s Nonagenarians. The Journals of Gerontology: Series A, 73(10), 1295–1302. –> Impact factor 2022: 5.10

van den Berg, N., van Dijk, I. K., Mourits, R. J., Janssens, A., Slagboom, P. E., & Mandemakers, K. (2020). Families in Comparison: An individual-level comparison of life course and family reconstructions between population and vital event registers. Population Studies, 75(1), 91-110.

Slagboom, P. E., van den Berg, N., & Deelen, J. (2018). Phenome and genome based studies into human ageing and longevity: An overview. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) – Molecular Basis of Disease, 1864(9). –> Impact factor 2022: 6.20

GRANTS AND PRIZES

2024:  LUF project grant – Understanding the role of genetic cardio-metabolic risk factors in familial longevity (Main applicant: 35K)

2023:  LUMC research grant – Socio-genetic mechanisms of healthspan extension using a novel family approach (Main applicant: 200K)

2023:  LUMC Data analytics collaboration – Unravelling the complex interplay of environment and genetics in healthy aging: a novel approach based on penalized reduced rank regression for time-to-event outcomes (Main applicant; 20K)

2021:  Riksbanken Jubileumsfond – An age-old advantage? Healthy aging in two centuries of Swedish and Dutch long-lived families (Main applicant; 250K)

2021:  ZonMw Open Competition – Socio-genetic mechanisms underlying familial longevity and the protection from (multi)morbidity (Co-applicant; 980K)

2016:  The Professor van Winterfonds (Main applicant; 5K)

Key public press publications :